Mondelinge vraag aan staatssecretaris Mahdi: EU Migratiepact

Door Yoleen Van Camp op 29 juni 2021, over deze onderwerpen: Asiel en migratie

Op 8 juni verscheen er op de website van Politico een interview met over het EU Migratiepact. De aankondiging van het artikel luidde dat u nog de enige bent die denkt dat er een EU migratiepact zal komen. Hierbij de exacte aankondiging:

As hopes that the EU could reach an agreement over its migration pact fade, one believer still remains: Belgium's migration chief is urging countries to cooperate on the matter before it's too late.

Ik heb u hier in mei en april al 4 keer een vraag over gesteld in deze commissie. Ik heb u toen ook telkens verwittigd voor een mislukking en u gevraagd naar uw plan B. Elke keer heeft u herhaald dat het wel ging lukken en dat we moesten inzetten op een EU aanpak.

Op de commissie van 18 juni werden hier al vragen over gesteld door de collega’s, maar veel concreets kon u nog niet melden.

Mijn vragen aan u:

  1. Wat is de laatste stand van zaken omtrent het EU migratiepact?
  2. Nu voorlopig blijkt dat het migratiepact lijkt te mislukken, gaat u dit eindelijk erkennen of blijft u hierover uw hoofd in het zand steken?
  3. Gaat u Denemarken volgen en ook zelf initiatief nemen als het migratiepact niet rond geraakt?
  4. Hoe lang wil u nog wachten op dit pact vooraleer u zelf initiatieven zal nemen om de illegale migratie naar dit land een halt toe te roepen? Bent u ondertussen al gestart met uw plan B?

Staatssecretaris Sammy Mahdi: Mijnheer de voorzitter, mevrouw Van Camp, ik zal uw eerste vraag toch beantwoorden, omdat ik ze belangrijk vind en ook omdat u blijkbaar de actualiteit op dat vlak niet goed gevolgd hebt. Ik nam eigenlijk aan dat u met die eerste vraag verwees naar de oprichting van het Europees asielagentschap. We weten allemaal dat het heel moeilijk is om tot een Europees asiel- en migratiepact te komen. We wachten al jaren want daar is al sedert 2015 sprake van, onder de vorige regering. Intussen bleven alle lidstaten pleiten voor een packagedeal, alles moest samen genomen worden. Dat heeft het heel moeilijk gemaakt om vooruitgang te boeken, want als men alles samen wil doen, dan bereikt men meestal niets.

Een heel belangrijke verwezenlijking bij de oprichting van EASO, het Europees asielagentschap, is dat asielaanvragen voortaan sneller zullen moeten worden behandeld. De voorganger van EASO heeft in Griekenland, waar ik onlangs op bezoek was, de asielprocedures kunnen versnellen toen de crisis daar uitbrak.

Daarnaast is dat principieel van bijzonder groot belang. Het is een teken dat er mogelijkheden zijn om beetje bij beetje te komen tot een migratiepact, en niet te wachten tot iedereen het volledig eens is over de totaliteit.

Ik meende dat u dat wou vragen over het Europees Asiel- en Migratiepact en de jongste stand van zaken, maar misschien was het dat dan toch niet.

Onder het Portugees voorzitterschap werd een aantal stappen ondernomen inzake legale migratie, met de afronding van de onderhandelingen over de herziening van de richtlijn inzake de Europese blauwe kaart, de blue card, te vergelijken met de Amerikaanse green card. Dat was een voorstel dat reeds vijf jaar in onderhandeling is. Daar is nu een akkoord over bereikt. Er is ook een akkoord inzake de externe dimensie, met de organisatie van een Jumboraad, van Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken, en een virtuele ministeriële conferentie over het pact met de landen van Noord-Afrika. Dat zal ook belangrijk zijn. U weet wellicht dat een belangrijke migratiestroom vandaar komt.

De Commissie heeft ook het Talent Partnership gelanceerd. In de sessie over het Asiel- en Migratiepact heb ik het woord genomen om mijn collega's te wijzen op de urgentie in dit dossier. Ik heb ook gepleit voor een doordachte Europese kijk op het migratiebeleid, met circulaire migratie, die het mogelijk moet maken dat mensen naar hier komen en die vooral de landen van herkomst moet versterken, op een legale manier, zoals wij dat proberen te organiseren.

Nu het werken aan Europese oplossingen voor gedeelde problemen sluit niet uit dat er een nationaal beleid is, dat wij voeren. Dat beleid heeft niet dezelfde inhoud als dat van andere lidstaten. De vergelijking met de keuzes die men in Denemarken maakt, is moeilijk. Niet enkel omdat ik mij vragen stel over de praktische haalbaarheid en de opportuniteit, maar ook juridisch, gelet op de invulling die het internationaal recht aan het begrip "veilig derde land" geeft.

Voor de rest proberen wij belangrijke stappen te zetten. We hebben ook simulatieoefeningen mogelijk gemaakt, waarbij we eindelijk rationele discussies kunnen voeren over het Europees Asiel- en Migratiepact. Ik ben zeker niet de enige in Europa die denkt dat we tot een Europees Asiel- en Migratiepact moeten komen. Al mijn Europese collega's zijn ervan overtuigd dat we Europees moeten zorgen voor een betere screening aan de buitengrens, dat we ervoor moeten zorgen dat migratie beter gecontroleerd wordt en dat we moeten komen tot een beter terugkeerbeleid. Daar zijn alle lidstaten het over eens.

Om dit pact te realiseren, heb je inderdaad 27 lidstaten nodig en dus ook 27 ministers of staatssecretarissen. Daar werk ik iedere dag heel hard aan. Daar wordt al sinds 2015 aan gewerkt. Ik ben een paar maanden bezig en ben in ieder geval tevreden dat we op die paar maanden tijd in staat waren om met EASO een eerste, belangrijke stap te zetten en ook eindelijk los te komen van die package deal, en daarnaast dat we met een simulatieoefening het debat wat konden rationaliseren en weggaan van het riedeltje dat vaak wordt aangehaald inzake solidariteit en verantwoordelijkheid, waardoor we helaas niet vooruit geraken.

 

Yoleen Van Camp (N-VA): Mijnheer de staatssecretaris, bedankt voor uw volledig antwoord. Ik heb die berichtgeving inderdaad gevolgd, maar ik bleef met dezelfde vragen achter. Het agentschap werd aangekondigd, maar het is er nog niet. Daarvan hebben we dus nog geen resultaten.

Het is de bedoeling om asielaanvragen sneller te behandelen. Als dat echter het enige is dat van het migratiepact in huis zal komen, terwijl er niets wordt gedaan aan de ongebreidelde instroom van illegale migratie, dan is het uiteindelijk oude wijn in nieuwe zakken. Welke capaciteit zal er ter plaatse nog bij gemaakt worden, zolang de levensgevaarlijke oversteek over zee en over land mogelijk blijft, wat tot schrijnende problemen leidt? Dat zijn de problemen die aangepakt moeten worden, de aanpak zit niet in een bureau dat sneller asielaanvragen verwerkt van personen die hier zijn toegekomen na zo'n gevaarlijke overtocht te hebben gemaakt. Illegale migratie en de gevolgen ervan worden zichtbaar op het terrein. Zolang dat niet wordt aangepakt, is het dweilen met de kraan open, zoals ik bij de vorige vraag ook al zei.

Een belangrijk aspect in het pact is ook de terugkeer. Daar verschuilt u zich achter voor de gebreken in het nationaal beleid, want u zegt elke keer dat u wacht op Europa, waarvan u een knap terugkeerbeleid verwacht. Er zijn visumsancties en gezamenlijke readmissieakkoorden aangekondigd, dus u vindt het niet nodig om zulke akkoorden apart af te sluiten. Verder horen wij daar niets van.

Nu vindt u het een succes dat er sneller meer asielaanvragen zullen kunnen worden verwerkt, terwijl de systeemfout blijft bestaan dat mensen illegaal kunnen migreren, met te veel zullen zijn en in erbarmelijke omstandigheden naar hier komen en/of hier ook in zulke omstandigheden belanden. Er is immers ook geen akkoord over de spreiding na de asielaanvragen. De systeemfout blijft er dus echt wel in zitten.

U herhaalt ook telkens uw riedel over Denemarken. U wijst al te gemakkelijk van de hand dat het Deens model niet kan, omdat het juridisch niet onderbouwd is. U hebt daarnaar, behoudens vergissing van mijn kant, nog geen enkel onderzoek gedaan, of een dergelijk onderzoek in elk geval niet aan ons bezorgd.

U stelt dat het geen oplossing is en dat het juridisch niet standhoudt. Alternatieven van uw kant hoor ik echter niet. Mijn vraag hoe lang u ter zake uw hoofd nog in het zand zal blijven steken, lijkt dus nog wel even aan te houden.

Ik blijf het dossier in elk geval opvolgen. Het is echt jammer dat u talmt met het nemen van nationale initiatieven, die echt nodig zijn. Iedereen ziet immers dat van de EU-aanpak alweer niets in huis zal komen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is